چرا نگهداشتن ادرار باعث سنگ مثانه میشود؟
- آخرین بروزرسانی : 27 مرداد 1403
جهت دریافت نوبت از مطب دکتر شهریار ناطق تماس بگیرید
درصورتیکه ادرار به مدت طولانی در مثانه باقی بماند، مواد شیمیایی موجود در آن به هم میچسبند و کریستالهایی را تشکیل میدهند. با گذشت زمان، این کریستالها سخت شده و سنگ مثانه را تشکیل میدهند. علاوه بر معضلات درمان سنگ مثانه، همچنین خطر عفونت دستگاه ادراری، درد شکمی و غیره وجود دارد. در ادامه به جزئیات بیشتری از عوارض نگهداشتن ادرار و اینکه چرا نگه داشتن ادرار باعث سنگ مثانه می شود، اشاره خواهیم کرد.
مثانه یک عضو توخالی و گلابیشکل از سیستم ادراری است. نقش اصلی آن این است که ادرار را تا زمانیکه فرد آماده استفاده از دستشویی شود، ذخیره کند. ظرفیت مثانه یک فرد بالغ تقریبا 300 تا 400 میلیلیتر است. البته در طول شب ممکن است مثانه بتواند تا 800 میلیلیتر ادرار را نگه دارد. کودکان مثانه کوچکتری دارند، زیرا بدن آنها هنوز در حال رشد است.
هنگامیکه مثانه تقریبا تا نیمه پر میشود، سیگنالی به مغز ارسال میکند که زمان ادرار کردن فرا رسیده است. مغز درحالیکه به مثانه دستور میدهد که خود را نگه دارد، میل به ادرار کردن را در فرد ایجاد میکند. اگر در این شرایط، فرد به دفعات به جای تخلیه کردن اقدام به نگهداشتن ادرار کند، خطراتی او را تهدید میکند.
چرا نگهداشتن ادرار باعث سنگ مثانه میشود؟
در یک فرد بالغ و سالم، گه گاه نگهداشتن ادرار مثلا در صورت عدم دسترسی به دستشویی مشکلی ایجاد نمیکند. اما اگر این کار به عادت تبدیل شود، منجر به بروز عوارض ناخواستهای مانند سنگ مثانه میشود.
زیرا ادرار اغلب حاوی مواد معدنی مانند اسید اوریک و اگزالات کلسیم است. در صورت باقیماندن ادرار در مثانه و غلیظ شدن آن، خطر تجمع این مواد و ظهور کریستالهای ادراری وجود دارد. معمولا کریستالهای ادراری به تدریج عناصر دیگر مانند سیستین، گزانتین و فسفات را جذب میکنند و به هم میپیوندند. در نهایت یک جسم سخت بهصورت سنگ تشکیل میشود. در موارد نادر این سنگ میتواند به حدی بزرگ شود که در دهانه خروجی ادرار از مثانه گیر کرده و مانع از دفع طبیعی آن شود.
در ویدئو زیر مشاهده می کنید، علت بی اختیاری ادرار در زنان و مردان از زبان دکتر ناطق جراح کلیه...
عوارض نگهداشتن ادرار
از رایجترین عوارض نگهداشتن ادرار، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1_ احساس درد
افرادیکه به طور منظم نیاز طبیعی بدن به ادرار کردن را نادیده میگیرند، ممکن است به مرور در مثانه، کلیهها یا لگن احساس درد یا ناراحتی کنند. زیرا در این شرایط، ماهیچهها باید بیشازحد کار کنند و منقبض شوند تا از خروج ادرار ممانعت کنند.
2_ افزایش خطر عفونت مثانه
در برخی موارد، نگهداشتن ادرار برای مدت طولانی میتواند باعث تکثیر باکتریها و عفونت مثانه و سایر اجزای سیستم ادراری شود. بهخصوص اگر فرد در طول روز به اندازه کافی مایعات ننوشد یا سابقه ابتلا به عفونت ادراری را داشته باشد. علائم عفونت مثانه عبارتند از:
- بروز درد در ناحیه زیر شکم
- احساس سوزش هنگام ادرار کردن
- خروج ادرار کدر، تیره، بدبو یا حتی خونی
3_ افزایش احتمال تشکیل سنگ مثانه و سنگ کلیه
نگهداشتن ادرار ممکن است باعث ایجاد سنگ مثانه، سنگ کلیه یا هر دو شود. بهخصوص در افرادیکه سابقه ابتلا به این بیماریها را دارند.
4_ کشیدگی دیواره مثانه
در درازمدت، نگهداشتن منظم ادرار میتواند باعث کشیدگی مثانه شود. این مساله ممکن است انقباض عضلات و رهاسازی ادرار را برای مثانه دشوار یا غیرممکن کند. معمولا در این شرایط برای تخلیه ادرار، لازم است از سوند استفاده شود.
5_ افزایش شانس بیاختیاری ادرار
همچنین نگهداشتن ادرار برای مدت طولانی میتواند عضلات کف لگن را ضعیف کند و منجر به بیاختیاری شود. معمولا بیاختیاری ادرار نه تنها باعث افزایش تمایل فرد به دستشویی رفتن میشود بلکه منجر به نشت کمی ادرار هنگام عطسه یا سرفه نیز میشود. انجام تمرینات کف لگن مانند تمرینات کگل، ممکن است به تقویت عضلات آن و بهبود بیاختیاری کمک کند.
6_ ترکیدن مثانه
اگرچه ترکیدن مثانه یک عارضه نادر است، اما ممکن است اتفاق بیفتد. اگر مثانه بترکد ادرار شکم را پر میکند و ممکن است برای رفع آن نیاز به جراحی باشد.
در ویدئو زیر مشاهده می کنید، علت ابتلا به تکرر ادرار در زنان جوان از زبان دکتر ناطق جراح اورولوژی...
افراد در معرض خطر نگهداشتن ادرار
اگرچه هیچ قانون مشخصی برای نحوه و مدت زمان ایمن نگهداشتن ادرار وجود ندارد. اما برخی از افراد ممکن است بیشتر از دیگران مستعد این مساله باشند. چراکه بعضی از شرایط پزشکی مانند بزرگ شدن پروستات، ضعیف شدن عضلات مثانه یا آسیب عصبی سیستم ادراری، میتوانند منجر به احتباس ادرار شوند. نگهداشتن ادرار در این شرایط، معمولا غیرارادی است و مورد توجه قرار نمیگیرد. اما میتواند عوارض جانبی ایجاد کند. افراد مبتلا به اختلالات کلیوی نیز ممکن است بخواهند برای جلوگیری از علائمی مانند سوزش ادرار، گاهی از ادرار کردن خودداری کنند.
نکتههایی برای نگهداشتن ادرار تا تخلیه آن
اگرچه بهتر است هر زمانیکه مثانه شما پر شده و مغز فرمان میدهد، ادرار کنید. اما گاهی ممکن است به دستشویی دسترسی نداشته باشید. در این شرایط، توصیه میکنیم به نکات زیر برای نگهداشتن موقت ادرار توجه کنید:
- در حالت ایستاده پاهای خود را روی هم قرار داده و فشار دهید. این کار ممکن است مجرای ادرار را فشرده و به جلوگیری از تخلیه سریع ادرار کمک کند.
- اگر گاز روده دارید، آن را تخلیه کنید. زیرا تجمع گاز ممکن است فشار بیشتری بر مثانه وارد کند.
همچنین بهتر است برای تخلیه روزانه ادرار به شکل صحیح، به نکات زیر نیز توجه کنید:
- هر روز صبح بلافاصله پس از بیدار شدن از خواب، برای ادرار کردن به دستشویی بروید. این عادت روزانه کمک میکند تا حجم زیادی از ادرار که در طول خواب تولید و در مثانه جمع میشود، به سرعت تخلیه شود.
- برای تخلیه منظم ادرار، برنامهریزی کنید. پیشنهاد میکنیم هر 2 تا 3 ساعت یکبار، به دستشویی مراجعه کنید. خواه مثانه شما سیگنال ارسال کند یا خیر! میتوانید حتی برای این کار زنگ هشدار تنظیم کنید. مطمئنا چنین برنامهای به تخلیه منظم ادرار، کاهش فشار مثانه و جلوگیری از تخلیه اضطراری ادرار کمک میکند.
به همان اندازه که نوشیدن آب کافی مهم است، دفع مکرر ادرار نیز برای حفظ سلامت سیستم ادراری مهم است. مطمئنا مشورت با پزشک متخصص اورولوژی (متخصص کلیه، مجاری ادراری و دستگاه تناسلی)، اطلاعات دقیقتری در این زمینه در اختیار شما خواهد گذاشت.
دکتر شهریار ناطق متخصص ارولوژی،جراح کلیه، مجاری ادراری و تناسلی میباشند. دکتر ناطق موفق به اخذ بورد تخصصی ارولوژی در سال ۹۱ از دانشگاه علوم پزشکی تهران شدند. ایشان همچنین عضو انجمن ارولوژی اروپا، عضو انجمن ارولوژی ایران و مدیر گروه ارولوژی بیمارستان آتیه میباشند. دکتر شهریار ناطق با استفاده از دستگاه سنگ شکن برون اندامی، جراحی اندوسکوپی، جراحی لیزری سنگ کلیه به درمان و دفع سنگ کلیه می پردازند.
نظر شما
- هنوز نظری ثبت نشده است.
